Ne işe yarar?
Aracı yaylar taşır. Yay bir tümsekten sonra kendi hâline bırakılsa uzun süre salınır. Amortisör bu salınımı söndürür: içindeki yağ dar valflerden geçerken hareketi yavaşlatır. Görevi konfor değil, tekerleği yolda tutmaktır.
Amortisörün yanında çalışan küçük parçalar vardır. Üst takoz ve rulmanı amortisörü gövdeye bağlar ve direksiyonla birlikte döner. Toz körüğü mili kirden korur. Darbe takozu, süspansiyon sonuna kadar kapandığında son darbeyi alır.
Ne zaman?
Amortisör için elimizde kaynaklı bir kilometre yok; üretici bakım planında ne yazdığına servis kitapçığından bakın. Uygulamada araç her lifte çıktığında amortisörlere bakılır ve şu bulgularda değişim önerilir:
- Gövdede aşağı doğru akmış yağ. Hafif terleme normaldir; ıslak, tozu tutmuş bir iz normal değildir.
- Tümsekten sonra aracın birden fazla kez sallanması.
- Frenlemede burnun fazla dalması, virajda fazla yatma.
- Lastik sırtında dalgalı, yer yer oyuk aşınma.
- Bozuk yolda tok vuruntu; çoğunlukla takoz ya da darbe takozu.
Ağır kullanım koşulları
Üretici planı normal kullanım içindir. Şu koşullarda bu kalem daha erken yıpranır:
- Bozuk ve kasisli yollar.
- Sürekli tam yük ya da römork.
- Sıcak iklim; lastik takoz ve körükler daha çabuk sertleşir, çatlar.
- Yırtılmış toz körüğü; mile yapışan kir keçeyi keser.
İhmal edilirse ne olur?
Zayıf amortisör tekerleği yolda tutamaz. Bozuk zeminde fren mesafesi uzar, ABS daha erken devreye girer, virajda araç geç toparlanır. Islak yolda etkisi daha belirgindir.
Titreşen tekerlek lastiği dalgalı aşındırır; rulman, rotil ve burçlar daha çok yük alır. Bir parçayı ertelemek birkaç parçayı yıpratır.
Serviste nasıl yapılır?
- Araç liftte incelenir: yağ kaçağı, körük, takoz, yay kırığı.
- Deneme sürüşünde ses ve salınım değerlendirilir.
- Değişimde yay, yay sıkıştırma aparatıyla güvenli biçimde alınır.
- Üst takoz, rulman, toz körüğü ve darbe takozu kontrol edilir; yıpranmışsa yenilenir.
- Cıvatalar, araç tekerleklerinin üzerinde, yük altındayken torklanır.
- Ön amortisör değişiminden sonra rot ayarı yapılır.
Nelere dikkat etmeli?
- Tek amortisör değişmez. Aynı aksta biri sert biri yumuşak amortisör, frenlemede aracı bir yana çeker.
- Yeni amortisörü eski, yırtık körükle takmak yeni amortisörün ömrünü kısaltır.
- Lastik burçlu bağlantılar araç havadayken sıkılırsa burç gergin kalır ve çabuk yırtılır.
- Arkası ağır yüklenen araçta arka yaylara da bakılır; kırık yay amortisörü bitirir.
Sık sorulan sorular
Amortisör kaç kilometrede değişir?
Kaynaklı bir rakam yok. Yol koşulu ve yük belirler; bu yüzden gözle ve sürüşle kontrol edilir.
Amortisör takozu ne zaman değişir?
Vuruntu yaptığında, lastiği çatladığında ya da rulmanı direksiyon çevrilirken ses verdiğinde. Amortisör değişirken birlikte değerlendirilir.
Arka amortisör ne zaman değişir?
Ön ile aynı ölçütlerle. Arka amortisörün zayıfladığı çoğunlukla bagaj doluyken tümsekte aracın dibe vurmasıyla anlaşılır.
Elle bastırma testi yeterli mi?
Kaba bir fikir verir, yetmez. Kaçak kontrolü, deneme sürüşü ve lastik aşınmasına bakmak daha güvenilirdir.
Kaynaklar
Bu sayfada üretici belgesine dayanan bir aralık rakamı yok. Yazılanlar atölye uygulamamıza dayanır; aracınızın planı için servis kitapçığınıza bakın.