Ne işe yarar?
Debriyaj, motorla şanzımanı birbirinden ayırıp birleştirir. Set üç parçadır: sürtünme yüzeyli disk, onu volana bastıran baskı ve pedala bastığınızda baskıyı açan rulman. Birçok modern araçta dördüncü bir parça daha vardır: motorun titreşimini sönümleyen çift kütleli volan.
Disk, kalkışta ve vites değişiminde kayarak çalışır; her kayışta biraz incelir. Baskı ve rulman da zamanla yorulur. Bu yüzden disk tek başına değil, set olarak değişir.
Ne zaman?
Debriyaj seti için üretici planında bir değişim aralığı yok ve elimizde kaynaklı bir kilometre yok. Aynı model araçta bir sürücünün debriyajı, diğerininkinin birkaç katı dayanabilir.
Değişim kararı şu bulgulara göre verilir:
- Yüksek viteste gaza basıldığında devir yükselip hız aynı oranda artmıyorsa (kaçırma).
- Pedalın kavrama noktası en üste çıkmışsa.
- Kalkışta titreme, pedalda sertleşme ya da ses varsa.
Bu belirtilerin başka sebepleri de olabilir; ayrımını arıza rehberimiz ototamirservis.com anlatıyor.
Ağır kullanım koşulları
Üretici planı normal kullanım içindir. Şu koşullarda bu kalem daha erken yıpranır:
- Yoğun şehir içi trafik.
- Yokuşta aracı debriyajı yarım bırakarak tutmak.
- Sürüş sırasında ayağı debriyaj pedalının üzerinde dinlendirmek.
- Kırmızı ışıkta viteste, debriyaja basılı beklemek; rulman sürekli yük altında kalır.
- Römork, tam yük, yüksek devirde kaydırarak kalkış.
- Tork artıran yazılım.
İhmal edilirse ne olur?
Kaçıran debriyaj kaydıkça ısınır. Isı volanın yüzeyini sertleştirir, çatlatır. Diskin sürtünme malzemesi bittiğinde perçinler volana ve baskıya sürter. O noktada volan kurtarılamaz.
Yorulmuş çift kütleli volan titreşimi sönümleyemez; şanzıman rulmanları ve krank yatağı bu titreşimi taşır.
Serviste nasıl yapılır?
- Deneme sürüşünde kaçırma, kavrama noktası ve ses değerlendirilir.
- Hidrolik sistemde seviye ve sızıntıya bakılır.
- Şanzıman indirilir; disk, baskı ve rulman incelenir.
- Çift kütleli volanın dönme ve eksenel boşluğu ölçülür, üretici sınırlarıyla karşılaştırılır.
- Krank ve şanzıman giriş keçeleri kontrol edilir; sızdırıyorsa değişir.
- Yeni set merkezleme aparatıyla takılır, cıvatalar torklanır; hidrolik havası alınır.
Nelere dikkat etmeli?
- Şanzıman indirilmişken yalnız diski değiştirip eski baskı ve rulmanı bırakmak, aynı işçiliği ikinci kez ödemeye davetiye çıkarır.
- Volan ölçülmeden “kalsın” ya da “değişsin” denmez.
- Keçeden sızan yağ yeni diski kısa sürede bozar. Sızıntı varsa aynı işte giderilir.
- Yeni debriyaj ilk günlerde nazik kullanılır; sert kalkış ve römork ertelenir.
Sık sorulan sorular
Debriyaj seti kaç kilometrede değişir?
Kaynaklı bir rakam yok; kullanım biçimi belirler. Uzun yol aracında çok uzun, şehir içinde kullanılan araçta daha kısa ömür görülür.
Volant her zaman setle birlikte mi değişir?
Hayır. Boşlukları ölçülür; üretici sınırları içindeyse ve yüzeyi sağlamsa kalır. Sınır dışındaysa birlikte değişmesi gerekir.
Debriyajım kaçırıyor mu, nasıl anlarım?
Yüksek viteste, düşük devirde gaza sertçe basın. Devir hızla yükselip araç aynı oranda hızlanmıyorsa kaçırıyor demektir.
Otomatik araçta debriyaj var mı?
Çift kavramalı şanzımanda iki kavrama vardır. Onu DSG kavraması sayfasında anlattık.
Kaynaklar
Bu sayfada üretici belgesine dayanan bir aralık rakamı yok. Yazılanlar atölye uygulamamıza dayanır; aracınızın planı için servis kitapçığınıza bakın.