Ne işe yarar?
Çift kavramalı şanzımanda iki kavrama vardır: biri tek, diğeri çift vitesleri taşır. Vites değişirken biri bırakır, diğeri kavrar; güç kesilmez. Kavramalar yalnız kalkışta ve vites geçişinde kayar. Ne kadar çok kayarsa o kadar aşınır.
Kuru kavramalı tipte (DQ200) kavrama, manuel araçtaki debriyaj gibi havada çalışır ve ısısını havaya verir. Üreticinin eğitim belgesine göre bu şanzımanın taşıyabildiği tork 250 Nm ile sınırlıdır. Yağlı kavramalı tiplerde diskler yağın içindedir; ısıyı yağ taşır. DQ250 için belgede yazan sınır 350 Nm'dir.
Ne zaman?
Kavrama için üretici bir değişim aralığı vermiyor ve elimizde kaynaklı bir kilometre yok. İnternette dolaşan rakamların arkasında belge bulamadık; bu yüzden buraya yazmıyoruz.
Atölyede gördüğümüz şudur: ağırlıklı uzun yol yapan araçta kavrama, hep şehir içinde kullanılan aynı araca göre belirgin biçimde daha uzun dayanıyor. Bu bir usta gözlemidir, istatistik değildir.
Kavramanın durumu tahminle değil ölçümle izlenir. Şanzıman kontrol ünitesi kavramanın kavrama noktasını sürekli öğrenir ve aşınmayı telafi eder. Telafi payı tükendiğinde belirtiler başlar: kalkışta titreme, vites geçişinde gecikme. Bu belirtilerin ayrımı arıza konusudur ve ototamirservis.com üzerinde anlatılır.
Ağır kullanım koşulları
Üretici planı normal kullanım içindir. Şu koşullarda bu kalem daha erken yıpranır:
- Yoğun dur kalk; araç her seferinde kavramayı kaydırarak kalkar.
- Yokuşta frene basmadan, gazla aracı yerinde tutmak.
- Trafikte freni bırakıp sürünerek ilerlemek.
- Sıcak iklim; kuru kavrama ısısını havaya verir, hava sıcaksa zor soğur.
- Tork artıran yazılım; kavrama taşıyabileceğinden fazlasını taşımaya zorlanır.
- Römork ve tam yükle kalkış.
İhmal edilirse ne olur?
Aşınmış kavrama kayar, kaydıkça ısınır, ısındıkça daha çok aşınır. Kuru tipte aşırı ısınan kavrama gösterge panelinde uyarı verdirir. Titreyerek kullanılmaya devam eden kavrama, arkasındaki çift kütleli volanı da yorar.
Erken fark edilen aşınmada iş kavrama setiyle biter. Geç kalındığında volan da değişir.
Serviste nasıl yapılır?
- Arıza kayıtları okunur, kavramaya ait ölçüm ve uyarlama değerleri kaydedilir.
- Deneme sürüşünde kalkış ve geçişler, değerler izlenerek değerlendirilir.
- Değerler sınırdaysa önce temel ayar denenir; kavrama noktaları yeniden öğretilir.
- Aşınma sınırı geçilmişse şanzıman indirilir, kavrama seti özel aparatlarıyla değiştirilir.
- Volan boşluğu ölçülür; sınır dışındaysa birlikte değişir.
- Montajdan sonra temel ayar ve uyarlama sürüşü yapılır.
Nelere dikkat etmeli?
- Kırmızı ışıkta ayağınız frende beklemek kavramaya zarar vermez; araç kavramayı açar. Zarar veren, frensiz sürünmektir.
- Yokuşta aracı frenle ya da yokuş destek sistemiyle tutun, gazla değil.
- Kalkışta gaza kademeli basın. Yarım gazla uzun uzun kaydırmak en çok aşındıran harekettir.
- Kavrama ölçülmeden “şanzıman bitti” teşhisi konmaz. Aynı belirtiyi mekatronik de verebilir.
Sık sorulan sorular
DSG kavrama değişimi kaç km'de olur?
Kaynaklı bir rakam yok. Aşınma kullanıma bağlı; şehir içinde ağır trafikte kullanılan araçta erken, uzun yol aracında geç gelir. Durumu cihazla ölçülür.
DSG şanzıman ömrü ne kadardır?
Şanzımanın dişli tarafı doğru yağ ve bakımla uzun ömürlüdür. Aşınan kısım kavramadır; onun ömrünü de kullanım belirler.
Trafikte N'ye almak kavramayı korur mu?
Gerek yok. Frene bastığınızda şanzıman kavramayı zaten açar. Sürekli N-D arası gidip gelmek mekatroniğe fazladan iş yaptırır.
Kuru kavrama mı daha dayanıksız?
Kuru kavrama ısıya daha duyarlıdır ve tork sınırı daha düşüktür. Uygun kullanımda sorunsuz çalışır; yoğun trafik ve sıcak, onun en zorlandığı koşullardır.
Kaynaklar
- SEAT Self Study Program 105, “Direct Shift Gearbox 02E” Üretici eğitim belgesi
- Volkswagen Self-study Programme 390, “The 7-speed Double-clutch Gearbox 0AM” Üretici eğitim belgesi
Rakamlar bu belgelerden alınmıştır ve genel satırlardır; aracınıza ait bağlayıcı plan servis kitapçığınızdır. Üretici eğitim belgeleri üçüncü taraf sunucularda barınmaktadır. ABD kayıtları ABD pazarındaki araçları kapsar.