Ne işe yarar?
Turbo, egzoz gazının enerjisiyle dönen bir türbin ve aynı mile bağlı bir kompresörden oluşur. Kompresör, motora giren havayı sıkıştırır; küçük hacimli motor büyük motor gibi çeker.
Mil çok yüksek devirde, çok yüksek sıcaklıkta döner ve bunu ince bir yağ filmi üzerinde yapar. O yağ motor yağıdır. Kaynaklara göre EA211 ailesinde turbo gövdesi ayrıca düşük sıcaklık soğutma devresiyle soğutulur.
Ne zaman?
Turbo için üretici planında ayrı bir aralık yok ve elimizde kaynaklı bir kilometre yok. Turbonun “bakımı”, onu besleyen kalemlerin zamanında yapılmasıdır:
- Motor yağı ve filtresi: üretici planına göre, ağır kullanımda daha erken.
- Hava filtresi: kompresör çarkını tozdan koruyan tek parça.
- Emme ve basınç hortumları, kelepçeler, intercooler: her bakımda gözle kontrol.
- Karter havalandırması: tıkalıysa turboya yağ çektirir.
Ağır kullanım koşulları
Üretici planı normal kullanım içindir. Şu koşullarda bu kalem daha erken yıpranır:
- Geciken yağ değişimi ve onaysız yağ.
- Soğuk motorda yüksek devir ve tam gaz; yağ henüz incelmemiş, yataklara tam ulaşmamıştır.
- Otoyol ya da rampa sonrası motoru hemen kapatmak; mil hâlâ sıcakken yağ akışı kesilir.
- Sıcak iklim; emilen hava zaten sıcaktır, turbo ve intercooler daha çok zorlanır.
- Yırtık ya da kaçıran basınç hortumu; turbo aynı basıncı üretmek için daha hızlı döner.
- Güç artıran yazılım.
İhmal edilirse ne olur?
Yağı kirlenmiş ya da azalmış motorda turbo yatakları aşınır. Mil boşluk yapar, çark gövdeye sürter. Keçeler yağ kaçırmaya başlar; yağ emme tarafına ve egzoza geçer.
Dağılan bir turbonun parçaları intercooler'a ve motora gidebilir. Dizelde turbodan emmeye kaçan yağ, motorun kontrolsüz devir almasına yol açabilir. Turbo değişiminden sonra arızanın sebebi (yağ besleme borusu, kirli yağ, tıkalı havalandırma) giderilmezse yeni turbo da aynı sona gider.
Serviste nasıl yapılır?
- Arıza kayıtları okunur; istenen ve gerçekleşen turbo basıncı sürüşte kaydedilir.
- Emme ve basınç hattı kaçak için kontrol edilir; gerekiyorsa duman testi yapılır.
- Hava filtresi ve kutusu, karter havalandırması incelenir.
- Turbo girişinden mil boşluğuna ve çark kanatlarına bakılır.
- Basınç ayar mekanizmasının (aktüatör) hareketi test edilir.
- Yağ besleme ve dönüş hatlarında sızıntı ve tıkanıklık aranır.
Nelere dikkat etmeli?
- Motoru çalıştırır çalıştırmaz yüklenmeyin; ısınana kadar sakin kullanın.
- Zorlu bir sürüşten sonra motoru kapatmadan önce kısa bir süre sakin sürün ya da rölantide bırakın.
- Basınç hortumunda yağ lekesi görmek tek başına turbo arızası demek değildir; karter havalandırmasından az miktarda yağ buharı her motorda gelir.
- Güç düşüklüğü her zaman turbo değildir. Kaçak hortum, sensör ya da aktüatör aynı belirtiyi verir; ölçmeden turbo değişmez.
Sık sorulan sorular
Turbonun ömrü ne kadardır?
Kaynaklı bir rakam yok. İyi bakılan motorda turbo, motorla birlikte yaşar. Kısa ömürlü turboların arkasında çoğunlukla yağ sorunu vardır.
Motoru kapatmadan önce beklemek gerekir mi?
Sakin şehir içi sürüşten sonra gerekmez. Otoyol, rampa ya da sert kullanımdan hemen sonra kısa bir süre sakin sürmek ya da rölantide beklemek turboyu korur.
Turbo ıslık sesi normal mi?
Hafif bir ıslık normaldir. Sesin belirgin biçimde artması, siren gibi bir sese dönmesi ya da güç kaybıyla birlikte gelmesi baktırmayı gerektirir.
Turbo temizliği diye bir bakım var mı?
Planlı bir bakım olarak yok. Dizelde değişken kanatların kurumdan sıkışması teşhisle saptanırsa temizlenebilir; önleyici olarak yapılmaz.
Kaynaklar
- Wikipedia, “List of Volkswagen Group petrol engines” İkincil kaynak
Rakamlar bu belgelerden alınmıştır ve genel satırlardır; aracınıza ait bağlayıcı plan servis kitapçığınızdır. Üretici eğitim belgeleri üçüncü taraf sunucularda barınmaktadır. ABD kayıtları ABD pazarındaki araçları kapsar.